De ZX-81

Niet de eerste computer waar ik ooit iets mee deed, wel de eerste computer die ik ooit bezat, was de Sinclair ZX-81. Clive Sinclair, de man achter een reeks aan innovatieve producten op het gebied van calculators en computers, vond het belangrijker dat zijn producten goedkoop waren dan dat ze “comfortabel” waren. Het gevolg was dat werkelijk iedere bocht werd afgesneden die maar afgesneden kon worden.

De ZX-81 is de opvolger van de ZX-80 en kwam uit in 1981. De computer is erg klein, en bestond hoofdzakelijk uit een printplaatje met daarop niet veel meer dan een Z80 CPU, een ULA (een specifiek gemaakte chip met diverse ondersteunende logica), 1K RAM en 8K ROM met daarin Sinclair BASIC. Het toetsenbord is van een werkelijk abominabele kwaliteit, en nog complex bovendien. Om geheugen te sparen werkte Sinclair BASIC niet met commando’s opgebouwd met individuele letters, maar een commando was intern slechts één teken groot. Dat betekende wel dat je commando’s met slechts één toetsdruk (toetsaanslag klinkt te goed voor dit toetsenbord) moest invoeren. En dat betekende weer dat iedere toets een hele reeks van betekenissen had, afhankelijk van de context waarin je die toets indrukte.

Hobbyisten schroefden al snel het kastje open, en maakten een ander toetsenbord aan het printplaatje. En als je 1K geheugen wel erg weinig vond, dan kon je nog geheugenuitbreidingen toevoegen. Die waren veelal wel zo gevoelig dat een slaande deur in huis genoeg kon zijn om een reset te veroorzaken, met verlies van uren werk.

Naar huidige maatstaven is de ZX-81 vooral een nachtmerrie. Maar indertijd was het een betrekkelijk goedkope manier om kennis te maken met computers, met programmeren, en dan vooral met programmeren in machinetaal. Je had immers maar 1K waarmee je alles moest doen, en dan is zelfs Sinclair BASIC eigenlijk al topzwaar.